Fitness & Gezondheid

Je fysieke piek ligt eerder dan je denkt

· 5 min leestijd

Je denkt waarschijnlijk dat je fysieke piek ergens in je twintiger jaren lag, in de tijd dat je nog zonder stijve rug uit bed kwam. Een Zweedse studie die 47 jaar duurt, zegt iets anders. Je lichaam bereikt zijn hoogste niveau pas rond je 35e. Daarna gaat het, hoe goed je ook traint, langzaam maar zeker naar beneden. Voor wie net de dertig voorbij is, voelt dat als een vreemde knop om te horen, maar het verandert vooral hoe je naar de jaren erna kijkt.

47 jaar wetenschappers die je lichaam volgen

Onderzoekers van het Karolinska Institutet in Stockholm volgen al sinds 1974 een groep honderden Zweden die toen 16 jaar oud waren. Ze testten hun kracht, uithoudingsvermogen en spierfunctie op meerdere momenten in hun volwassen leven. De conclusie, die het instituut eind 2025 zelf publiceerde: kracht, uithoudingsvermogen en algehele fitheid bereiken hun hoogtepunt niet rond je 25e, zoals veel mannen denken, maar pas tegen je 35e.

Wat deze studie bijzonder maakt, is de duur. De meeste onderzoeken naar veroudering en fitheid lopen een paar jaar, misschien een decennium. Deze groep wordt al bijna een halve eeuw gevolgd, van hun tienerjaren tot ver in de zestig. Daardoor laat de studie niet alleen zien dat fitheid afneemt, maar ook hoe het verloop er precies uitziet: niet in een rechte lijn, maar in een curve die pas na je 35e echt begint te buigen.

Na je 35e gaat het eerst langzaam, dan steil omlaag

Het goede nieuws: de eerste jaren na je piek merk je er weinig van. Je fysieke capaciteit daalt dan met een paar tiende procent per jaar, nauwelijks voelbaar in de sportschool. Dat tempo loopt daarna op tot meer dan 2 procent per jaar. Tegen de tijd dat je begin zestig bent, ligt je fysieke capaciteit 30 tot bijna 50 procent lager dan op je piek.

Mannen en vrouwen volgen volgens de onderzoekers grofweg hetzelfde patroon, al lijkt spierkracht bij vrouwen net iets eerder te pieken. Dat verschil is klein vergeleken met wat er bij iedereen na je 35e gebeurt. Met fysieke capaciteit bedoelen de onderzoekers niet één getal, maar een optelsom van spierkracht, uithoudingsvermogen en hoe goed je lichaam zuurstof kan gebruiken tijdens inspanning. Precies de dingen die je merkt als een trap plotseling zwaarder aanvoelt dan vorig jaar.

Trainen helpt, maar het stopt de klok niet

Dat is geen reden om te stoppen met trainen, eerder het tegenovergestelde. De onderzoekers benadrukken dat het verlies bij iedereen optreedt, ongeacht hoeveel iemand traint, maar dat trainen wel bepaalt hoe hoog je startpunt ligt en hoe langzaam je daalt. Deelnemers die pas op latere leeftijd actiever werden, zagen hun fysieke capaciteit met 5 tot 10 procent stijgen.

Dat is precies waarom een meting als je VO2max zoveel zegt over hoe je ouder wordt. Het is een directe indicator van hoe goed je hart en longen zuurstof naar je spieren krijgen, en die waarde daalt sneller bij mensen die stilzitten dan bij mensen die blijven bewegen. Hetzelfde geldt voor kracht: wie na zijn 35e blijft optillen, blijft ook zwaarder optillen. Daarom is hybride training, de combinatie van kracht en conditie, zo'n logische keuze voor wie zijn piek wil uitstellen in plaats van er stilzwijgend afstand van te doen.

Zelfs twee weken op de bank laat sporen na

Hoe snel het ook de andere kant op kan gaan, liet een onderzoek van de University of Liverpool al in 2017 zien. Onderzoeker Dan Cuthbertson volgde 28 gezonde, actieve mensen van gemiddeld 25 jaar. Hun dagelijkse beweging ging twee weken lang van gemiddeld 161 minuten matig intensieve activiteit naar nog maar 36 minuten, terwijl hun dieet gelijk bleef.

Het resultaat: hun spiermassa nam meetbaar af, vet verzamelde zich rond de buik, en hun uithoudingsvermogen zakte zo hard dat ze niet meer even lang of even hard konden rennen als voor de test. Cuthbertson wees er wel op dat dit omkeerbaar is en dat dagelijkse beweging de kern blijft van het voorkomen van gezondheidsproblemen. Spieren die je niet gebruikt, verzwakken dus sneller dan je denkt, iets wat ook terugkomt in hoe je knijpkracht zich door de jaren heen ontwikkelt. Wie fulltime achter een bureau zit, bouwt in de praktijk precies zo'n periode van weinig beweging op, alleen dan niet voor twee weken maar voor jaren achter elkaar.

Dit is wat je er vanaf vandaag mee doet

Je fysieke piek op je 35e betekent niet dat alles daarna bergafwaarts gaat. Het betekent dat je vanaf nu bewust moet kiezen wat je ermee doet. Blijf twee tot drie keer per week krachttrainen, ook als je dertig, veertig of vijftig bent. Houd een vaste meting aan, zoals je VO2max of hoeveel gewicht je kunt tillen, en kijk daar elk half jaar naar terug.

En raak je een paar weken uit je ritme door werk, een vakantie of een blessure: pak daarna gewoon de draad weer op. Hoe langer je wacht met opnieuw beginnen, hoe groter de afstand die je moet overbruggen, en dat geldt op je veertigste net zo goed als op je zestigste. Volgens Maria Westerståhl, de onderzoeksleider van de Zweedse studie bij het Karolinska Institutet, is dat precies waar het om draait: "Het is nooit te laat om te beginnen."

L
Geschreven door Lars Brouwer Fitness schrijver

Lars is personal trainer die genoeg heeft van de fitnessindustrie en alles wat die verkoopt. Geen supplementen die wonderen beloven, geen schema's die uitgaan van vijf uur per week in de gym, geen voor-en-na foto's die je schuldgevoel aanwakkeren. Hij schrijft over fitness en gezondheid met de nuance van iemand die weet dat de beste workout degene is die je daadwerkelijk volhoudt. Zijn advies is bewezen, zijn toon is nuchter, en zijn pindakaasinname is hoog maar niet relevant.